تایتل قالب طراحی سایت سئو قالب بیان
برای بهتر نوشتن، قلم را بهتر به دست بگیر !


۱۱ مطلب با موضوع «آدابـــــ تحریر :: درست نویسی» ثبت شده است


از طنز‌پردازان معاصر مرحوم عمران صلاحی، قطعه‌ای زیبا به یادگار مانده است که حیفم‌ آمد که چشمان نازنین‌تان بر جمالش روشن نشود!


من زبان فارسی را پاسداری می‌کنم

چون که دارم روز و شب ویراستاری می‌کنم


می‌کنم اقدام لازم را علیه «برعلیه»

هرکجا گنجشک می‌بینم قناری می‌کنم


حرف‌ها و جمله‌ها را می‌کنم زیروزبر

با قلم آب روان را آب جاری می‌کنم


گر «هلیکوپتر» ببینم می‌نویسم «چرخ‌بال»

پارک‌ها را بوستان‌های بهاری می‌کنم


می‌گذارم روی کاغذ «کرد» را جای «نمود»

هرکجا «ماشین» بیاید من «سواری» می‌کنم


«می» اگر چسبیده باشد می‌کنم آن را جدا

«ها» اگر دیدم جدا شد، وصله‌کاری می‌کنم


گر کنم با جملهٔ ویرایشی اِبراز عشق

دلبر بیچاره را از خود فراری می‌کنم


گر ببینم یک غلط، کوبم دودستی بر سرش

کلهٔ الفاظ را از موی، عاری می‌کنم


شیر را وا می‌کنم، در دست می‌گیرم شلنگ

گلشن باغ ادب را آبیاری می‌کنم


این شعر را از علامه گوگل پرسیدم، تا نخواهم دوباره تایپش کنم که اینجا پیدایش کردم؛ و البته در ادامه آن شعری از نویسنده کتاب " بهتر بنویسیم"، آقای رضا بابایی آمده بود که با الهام از شعر مرحوم صلاحی و با نکته‌سنجی این شعر را ادامه داده بود!


۹۷-۴-۰۳ ۲ ۳ ۵۳

۹۷-۴-۰۳ ۲ ۳ ۵۳



من نویسنده‌ای می‌شناسم که خانه‌اش در ندارد، لذا مجبور است از درب وارد شود!

با هیچ چیز موافقت نمی‌کند، اما همه چیز را مورد موافقت قرار می‌دهد!

او وقتی به بازار می‌رود چیزی نمی‌خرد، بلکه خریداری می‌کند!

برای کشته‌شدگان بیشتر از کشتگان گریه می‌کند!

به قتل رسیدن را بر کشته شدن ترجیح می‌دهد!

پذیرفته‌شدگان را خوشبتر از پذیرفتگان می‌داند!


بله درست حدس زدید، این نویسنده محترم دچار گرایش به گونه‌ای از بیماری به نام حشو نویسی است.

او آن قدر با مخاطب خود احساس راحتی و صمیمیت نمی‌کند که حتی مجبور است به جای کلمه‌ی " من " کلمه‌های " اینجانب، نگارنده، راقم این سطور" استفاده کند.

وبلاگ‌نویسان باید خدا را شکر کنند که اکثرشان اهل این‌گونه کلمات اضافی نیستند!


یادآوری:

این درازنویسی و حشوگویی وقتی بد است که شیوه و سیره نویسنده شود، وگرنه استفاده‌ی هر ازگاهی اشکال ندارد.

و ناگفته نماند که در بعضی از نوشته‌ها باید کمی از صمیمیت بین خود و مخاطب را کم کرد!


۹۷-۴-۰۱ ۱ ۴ ۵۷

۹۷-۴-۰۱ ۱ ۴ ۵۷



جُک :‌ شخصی می‌گفت: برای جلو افتادن در زندگی باید زن باردار گرفت! بهش گفتم : اگه این‌جوریه که زنان بچه‌دار عامل پیشرفت بیشتری هستن؟!!

در جوابم گفت : قابل تامل هستش، روش فک می‌کنم شاید نظرم عوض بشه.


معذرت‌خواهی من را به خاطر این بی‌ادبی بپذیرید واین را اعلام می‌کنم که هیچ‌گونه قصد توهین به هیچ‌کس را نداشتم؛ منتهی از روی اجبار برای فهم بهتر و درک بالاتر نسبت به یک بحث علمی این جک را به عنوان مثال برای‌تان آوردم.


و امّا آنچه می‌خواهم بگویم این است که :

       در استفاده از کلمات باردار (حامله) حواستان را شش‌دنگ جمع کنید !


کلمات جدای از معنایی که دارند،‌ یک بار معنوی هم همراه خود دارد. 

مثلا کلمه‌ی پاداش معنایی اعم از جایزه و کیفر را دارد، ولی بار مثبتی که همراه خود دارد، استفاده این کلمه در معنای دوم یعنی کیفر، درست نیست.

و از این قسم کلمات بسیار است؛ از جمله آن‌ها : انتظار - درخور - جعل - جاودانه - قلم‌فرسایی - چشم‌انداز - اطمینان و ...


شما هیچ‌گاه نمی‌توانید بار کلمه را از روی فرهنگ‌نامه‌‌ها تشخیص دهید؛ بلکه باید به سراغ سنوگرافی سه بعدی جامعه و عرف عمومی مردم بروید!

سنوگرافی‌‌های مادربزرگی، که جنسیت جنین را با چشم خود تشخیص می‌دهند.


توصیه:

لذا برای یافتن این مهارت باید آثار معاصر خود را مطالعه کنید و همچنین در گفت و شنود‌های روزانه خود به کلمات دقت داشته باشید.


پی‌نوشت تصویر:

   این شکل از چیدن صندلی، نماد گفت‌گو است. 

هدفم از این تصویر این بود که؛ بگویم گفت‌گو‌ها برای یک نویسنده باید مهم باشد!!


۹۷-۳-۲۹ ۱ ۵ ۵۴

۹۷-۳-۲۹ ۱ ۵ ۵۴



در بحث خطا‌های انشایی نظرات مختلفی وجود دارد و علاوه بر این که هرکسی سخنی در این باب رانده است. فرهنگستان هم اصول و ضوابطی دارد.


در دوره‌ی راهنمایی یک قاعده‌ای می‌خواندیم که در دبیرستان عکس آن را آموزش می‌دادند؛ تکلیفشان با خودشان هم مشخص نیست یک‌دم می‌گویند فاصله بنداز و یک‌دم می‌گویند وصل کن، بعضی از کلمه‌های مرکب مانند بی‌گانه (بیگانه) را می‌گویم.


خلاصه آن که سوالی از شما دارم، مگر نه این است که ما می‌نویسیم تا پیامی را انتقال دهیم؟

اگر بهترین نحوه انتقال پیام من در نحوه‌ای از نوشتن باشد که از نظر فرهنگستان یا دیگر صاحب نظران در املا و انشا غلط اندر غلط باشد، ولی پیام من را منتقل کند،‌ اشتباه کرده‌ام؟ و مرتکب بد غلطی شده‌ام؟ و آیا باید من گنه‌کار را مجازات کنند؟


شما بگویید چه اشکالی دارد من به جای استاد‌ها بگویم اساتید؟؟؟   (که در اساتید احترامی نهفته است که در استادها نیست!)


و استفاده از لایتچسبک در مقام خودش،‌چه اشکالی دارد؟؟



سوال من این است که چرا این‌قدر دایره نویسندگی را تنگ می‌کنید که از فرط تنگی کسی دست به قلم نشود؟

اصلا گور بابای دستورزبان، من می‌نویسم که عشق کنم!

خواهشا اگر اشتباه می‌کنم شما مرا از اشتباه نجات بدهید!


...................................................................

بعدا نوشت:

این یک اصل است که :

     همیشه استفاده خیلی آسان‌تر از تحلیل است.

یعنی شما به راحتی قواعد درستور زبان را رعایت می‌کنید منتهی در تحلیل آن سردرگم می‌شوید.

در این پست فقط می‌خواستم بگویم که خود را سردرگم تحلیل‌ها نکنید که یأس قلمی در وجودتان پیدا شود؛  

       این همه فحش‌کاری لازم نبود!


۹۷-۳-۲۷ ۳ ۴ ۱۱۷

۹۷-۳-۲۷ ۳ ۴ ۱۱۷



تعریف‌هایی که از غلط انشایی شنیده‌ای بگذار کنار!

غلط انشایی یعنی آن که کلمه یا ترکیب را به گونه‌ای به کار ببریم که منظور و مراد ما را به مخاطب نرساند و یا به سختی برساند.


آنچه از این قواعد گفته‌اند بسیار زیاد است، من که عطایش را به لقایش بخشیدم!

البته نه آنکه بی‌خیال انشا شوم؛ نه، بعضی از قواعد را که احساس می‌کنم ضروری است و برای انتقال پیام به بهترین وجه نیاز است را می‌آموزم و در این وبلاگ می‌آورم برای تثبیت آموخته‌هایم.


یکی از مهمترین قواعد انشایی در تعامل با واژگان بی‌گانه است!

در استفاده از واژه‌‌های وارداتی از زبان‌های دیگر،‌ نباید در جاده افراط قدم گذاشت چنانچه نباید از خطرات دره تفریط هم غافل بود.


بعضی از واژه‌های فارسی چنان نامانوس است که هر خواننده‌ای واژه‌ی بیگانه را برآن ترجیح می‌دهد، و برخی از واژه‌های بیگانه معادل فارسی زیبایی دارند که دل کندن از آن‌ها دور از عقل و عاطفه است.


والبته بعضی از واژه‌های بیگانه آنقدر در فارسی زیاد استعمال شده است که اگر بگویم بیگانه است، تعجب می‌کنید. حتی بعضی از کلمه‌ها، در زبان فارسی معنایی غیر از معنای خود در زبان اصلی را دارند.

و بعضی از کلمه‌های فارسی چنان نامانوس است که مایه خنده و مسخره شدن است.


در این میدان باید به این نکته توجه داشت که بسیاری از معادل‌های فارسی برای یک کلمه بیگانه معنای حقیقی و تمام و کمال آن را نمی‌رساند و هرچقدر هم دست و پا بزند باز عاجز است؛ البته بیشتر در کلمه‌هایی که از زبان عربی وارد فارسی می‌شود این مشکل به وجود می‌آید، به عنوان مثال ترجمه رحمان و رحیم به معنای بخشنده‌ی مهربان یا بخشنده‌ی بخشایش‌گر غلط است،‌ اصلا نمی‌توان برای این دو کلمه معادلی در فارسی یافت که به صورت کامل معنای آن را برساند. شهید مطهری هم به این نکته اشاره می‌کنند.


توصیه برای نویسندگان جوان:

اما برای حفظ خود از خطا در تعامل با واژه‌های بیگانه، بهترین راه انس با آثار پیشینیان است؛ مانند : حافظ، سعدی، مولانا، نظامی، فردوسی و ... و اگر بیم کهنگی قلم دارید با مطالعه آثار جدید خود را در برابر آن بیمه کنید.




۹۷-۳-۲۵ ۲ ۴ ۵۹

۹۷-۳-۲۵ ۲ ۴ ۵۹



نکته اول :

برخی کلمات دو املا دارند و هر دو صحیح، بهتر است کدام را به کار ببریم ؟

  مانند : طوسی که املای فارسی آن توسی است، مانند اطاق، طالس، طپیدن، طتبور، غلطیدن و ...

راه‌کار :

بهتر است در این موارد از املای فارسی استفاده شود، مخصوصا اگر متن ادبی است.



نکته دوم:

تفاوت املای برخی کلمات به خاطر تفاوت معنوی آن کلمات است. که بهترین راه در این موارد رجوع به فرهنگ‌لغت‌های عمومی است.

  مانند : طوفان که نام یکی از حوادث طبیعی است و توفان که به معنای صفت فاعلی توفنده است.



نکته سوم:

خطا‌های املایی گاهی هم بر اثر ندانستن برخی قوانین املای در ترکیب کلمات است؛

    مانند این قاعده که الف مضموم و مفتوح وقتی میان بای تاکید و فعل قرار می‌گیرد تبدیل به (ی) می‌شود ولی در مکسور آن این تبدیل وجود ندارد.

       به طور مثال؛ بینداز درست است نه بیانداز، ویا بیفتد صحیح است نه بیافتد و ... و در کلمه‌ی بایست تغییر رخ نمی‌دهد.


۹۷-۳-۲۳ ۴ ۵ ۷۴

۹۷-۳-۲۳ ۴ ۵ ۷۴



کلماتی که ممکن است در آن‌ها خطای املایی رخ‌ دهد فراوان نیست؛ مهمترین آن‌ها را شاید بتوان این‌گونه بیان کرد:


آزوقه یا آزوغه (نه با دال ذال) - اغفال -  احترام گزاردن - استعفا (طلب معافیت) - انزجار - اهتراز - انتر (غلط آن عنتر) - باسمه تعالی - بقچه - بی‌محابا (نه بی مهابا) - توجیه (غلط آن توجیح) - ثواب (به معنای پاداش) - صواب (مخالف خطا) - پیشخان (نه پیشخوان) - هفت‌خان - جناغ- حیاط خانه - خاستگاه - خبرگزاری - زادبوم (اشتباه آن زادوبوم) - زاد ولد (غلط آن زاد و ولد) - خط مشی (نه خط و مشی) - زغال - زکام - ذوزنقه - فترت (فاصله میان دو حادثه مهم) - غدغن - سوغات - فراق (جدایی) - فراغ (رهایی) - غمض عین - معتنابه (غلط آن متنا به) - محیی الدین - مستغلات - منصوب (نصب شده) - منسوب (نسبت داده شده) - محذور (نهی شده) - محظور (ممنوع، حرام) - مرهم - هم‌طراز - غیظ (خشم) - غیض (کاهش آب) - هال (اتاق بزرگ) - هوله - وهله (نه وحله) - هلیم (نوعی غذای ایرانی)   نکته : اکثر این کلمات از کتاب بهتر بنویسیم آقای رضا بابایی است.


هر چند می‌دانم خیلی‌ها حتی از روی کلمات نخواندند، ولی من توصیه‌ام به کسانی که می‌خواهند نویسنده شوند این است که حداقل یک‌بار از روی این کلمات بنویسید، یکی از انگیزه‌های این پست و تایپ این کلمات برای خود من هم همین بود که یک بار از روی آن‌ها نوشته باشم.


اما توصیه‌ام به کسانی که از روی کلمات هم نخواندند این است که برای غلط ننوشتن حداقل یک‌بار از روی کلمات بخوانند که به چشم‌شان آشنا باشد و اگر به ناچار دست به قلم بردند آن چنان مفتضح ننویسند که مایه شرم‌ساری شود.


پی‌نوشت:

   عکس مربوط به یک ماشین تایپ قدیمی است که اگر اشتباه می‌نوشتی، کارت در آمده بود.


۹۷-۳-۲۱ ۳ ۳ ۷۴

۹۷-۳-۲۱ ۳ ۳ ۷۴



دو رکن درست نویسی املا و انشا است، و قواعد ویرایشی و تایپی کمک‌رسان است برای درست نویسی.

در املا نظر به معنا و حروف کلمات است اما در انشا نظر به نوع ترکیب و ساختار جمله و معنای ترکیبی کلمات و جملات است.


لذا کسی به کلمه‌ی " ایخدا " ایراد املایی نمی‌گیرد، بلکه از لحاظ ویرایشی غلط است.


برای تقویت املا در درست‌نویسی، اطلاعات وسیعی نیاز ندارید، بلکه انس و مطالعه زیاد آثار معتبر، زبان و قلم را بیمه می‌کند. و همچنین باید در هنگام نوشتن در مواقع تردید به فرهنگ‌نا‌مه‌های عمومی مراجعه کرد.


بعضی از غلط‌های املایی هستند که در انتقال پیام و رابطه مخاطب یا متن خلالی وارد نمی‌کند، ولی اعتماد خواننده نسبت به نویسنده از بین می‌رود!

به این‌گونه مثا‌ل‌ها توجه کنید:

برخاستن را برخواستن ، نمازگزار را نمازگذار، استعفا را استیفا، اهتزاز را احتزاز، خُرد را خورد، غلغلک را قلقلک، ناهار را نهار ننویسید، هرچند انتقال پیام و معنا صورت می‌گیرد، ولی اعتماد نویسنده به شما از بین می‌رود.


بهتر راه صیانت قلم از انواع غلط املایی:

همانگونه در قبل اشاره کردم، نه نتها باید آثار بزرگان ادب فارسی را مطالعه کنید، بلکه باید با آن‌ها انس داشته باشید.

دیدن مکرر املای صحیح یک کلمه ناخودآگاه طریق صحیح به کار بردن کلمه را در ضمیر خاطر نشان می‌کند.


یکی از هزاران مشکل شیوه کلاسیک تحصیلی ما در همین بحث املا است، کلماتی که معمولا در املای آن‌ها خطا رخ می‌دهد فراوان نیست، اما در مدارس هیچ‌گاه آموزش خود را بر این مبنا قرار نمی‌دهند که دانش‌آموزان را از گذر‌گاه کلمات پرکاربرد که امکان خطا دارند، به نحو صحیح عبور دهند؛‌ تا هم کاربرد داشته باشد و هم مسیر کوتاه باشد.


در پست‌ بعدی مهمترین کلماتی که امکان خطای املایی دارد را می‌آورم، تا هم بیاموزیم و هم ببیند که چقدر آسان است.




۹۷-۳-۱۹ ۳ ۲ ۷۴

۹۷-۳-۱۹ ۳ ۲ ۷۴



نظر کسانی که می‌گویند درست نویسی باعث صیانت زبان از گزند‌ها می‌شود، را قبول ندارم!

      مگر نه این است که زبان یک موجود زنده است؟

             موجود زنده دیگر چه‌نیازی به نگه‌داری ما دارد؟!!!

                 بله؛ بعضی از خطرات بزرگ را که متوجه زبان است با درست نویسی می‌توان دفع کرد، آن هم در جایی که زبان قدرت حفظ خود را نداشته باشد.

لذا نباید آن‌قدر در درست نویسی سخت گرفت که کسی جرأت نکند به سمت نویسندگی برود.

        نویسندگان بزرگ با آثار ارجمند خود از زبان صیانت می‌کنند، پس راه را بر نویسندگان جوان دشوار نکنید که عطایش را به لقایش ببخشند!


بعضی‌ها هم می‌گویند درست‌نویسی ضروری است برای اینکه به وحدت زبانی نزدیک شویم !!!!!

     اصلا زیبایی زبان به تنوع و گوناگونی آن است.


امّا به نظر من درست نویسی را باید یادگرفت و در نوشته‌هایمان استفاده کرد تنها برای این که مراد و مقصود خود رابه نحوه‌ی صحیح به خواننده برسانیم و مخاطب راحت‌تر با نوشته‌ی ما انس بگیرد.

            همین و بس !

                 لذا به عقیده من فراگیری درست نویسی تا همین حد کافی است.


پست‌هایی که در آینده در موضوع  "درست‌نویسی" در وبلاگ منتشر می‌شود تماما با این هدف است. و اگر هم حوصله ندارید که باهم مطالب درست‌نویسی را بیاموزیم و می‌خواهید هرچه زود‌تر فرابگیرید و به کار ببندید، کتاب استاد ابوالحسن نجفی تحت عنوان غلط ننویسیم را به شما پیشنهاد می‌کنم.

    البته حواس‌تان باشد با همین هدفی که گفتم مطالعه کنید.


نکته ضروری :

صرف یادگیری قواعد درست‌نویسی فایده‌ای ندارد!  درست‌نویسی باید برای شما ملکه شود.

برای این‌که این قواعد در ذهن شما ماندگار شود و تبدیل به ملکه ذهنی شود، باید قواعد را کاربردی بیاموزید و تجربه کنید؛ یعنی پس از فراگیری یک دوری کلی قواعد باید دست به قلم شوید و در هر مقام و مجرای قاعده اگر حضور ذهن به آن نکته درست‌نویسی ندارید، به آن رجوع کنید. لذا توصیه می‌کنم از قواعد خلاصه برداری کنید تا در هنگام رجوع راحت باشید.



۹۷-۳-۱۷ ۰ ۴ ۴۲

۹۷-۳-۱۷ ۰ ۴ ۴۲



نویسندگان جوان و عزیزما!

بدانید و آگاه باشید؛ محل زندگی قسم و تاکید بی‌جا بازار است، نه مباحث علمی ونوشته‌های تخصصی !

امّا متاسفانه این روزها کتاب‌ها به بازار تبدیل شده است؛ از بس که پر از تکرار‌های قسم وار و لفّاظی‌های اصرار گونه است.


۹۷-۳-۰۹ ۲ ۰ ۹۲

۹۷-۳-۰۹ ۲ ۰ ۹۲


۱ ۲

ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُونَ

قلم، آن دست‌مایه سوگند خدا، از علایق شخصی من است!

☆☆☆☆☆☆☆
من در حال آموختن هستم!
و در این وبلاگــ تلاش می‌کنم باب گفتگو باز شود؛
پس اگر اشتباه می‌کنم با خیال راحت نظرت را بگو در منطق من تعصب راه ندارد!